Mala priča o Solunu – Θεσσαλονίκη

by Aleksandra


Prilično ljut izjavom vođe puta da se u Solunu nema baš šta videti, autor ovog teksta je odlučio da dokaže sasvim suprotno. A ovo je njegovo viđenje glavnog grada Makedonije…

Piše: Željko Džafić


Solun je grad u kome bih ja rado jedan dio svog života volio da provedem. Ali to nije volja moja, već volja Gospodnja, pa kako on odluči.
Ako ste do sada imali sreće, pa vas nisam davio o tom gradu, ubrzo ćete shvatiti da vas je ta golema sreća napustila.
A meni u momentu dok vam pišem ove redove dolaze stihovi poznate domaće pjesme Grkinja

Ponoć je u Solunu,

osećam dah proleća.

Nocas se srcu mome

smešila opet sreća.

Na neki čudan način Grčka liječi sve moje tuge.
A Solun najblize kandilo te svijetlosti koja liječi.
Ako otvorite srce ovom gradu i on će vama. Vjerujte mi i vi ćete imati utisak kao da ste kući.
A ono što ovaj grad čini nama toplim jesu seni, otaca i pratoaca naših…
Tu se i iz bola, sreće, iz tuge i radosti, iz smrti i rađanja, pjevalo, govorilo, klicalo, jaukalo, uzdisalo, slavo uznosilo Živjela Srbija!
Da to je najjužnija srpska luka,
Da to je kuća naša i kada je se odreknemo.
A u kući su sa nama za istim stolom braća naša Grci, a stolom stoluje ljubav – sam Bog – Hristos.
Na nesreću, osjetićete samo dah te prošlosti. Jer ni Grci, ni mi Srbi djeca ovog vijeka nismo dostojni praotaca naših.
I sada napokon Solun…
Za obilazak Soluna i bliže okoline vam po mojoj slobodnoj procijeni treba 2 dana ne jedan. Evo i zašto: grad Θεσσαλονίκη – što u bukvalnom prevodu znači pobjeda u Tesaliji ili nad Tesalijom, je osnovao Kasander, kralj Makedonije blizu mjesta starog grada Terme (Toplica) i 26 drugih okolnih sela. Nazvao je grad po svojoj ženi Tesaloniki, sestri Aleksandra Velikog. A njoj je ime dao njezin otac Filip II Makedonski, koji je na dan njezinog rođenja ostvario pobjedu protiv Tesalije.
Grad je 3 puta bio prestonica što eropske što svjetske kulture.
Dosta mjesta uživa zaštitu UNESCO-a. Vjerujte mi da imate šta vidjeti ako znate kuda treba gledati.
Solun je spoj starogrčke, helenističke, rimske, ranohrišćanske, vizantijske, otomanske i moderne grčke kluture. Sa uticajima Francuza, Slovena – prvenstveno Srba i Jevreja Sefarda…
Pruža osjećaj balkanskog, evropskog i modernog, a manje je srednjeevropski sa kombinacijom gradova seoskog tipa. Nalazi se na vrhu istoimenog zaliva, u obliku konjske potkovice.
Moderan izgled grad duguje najviše katastrofalnom požaru iz 1917. godine, koji je sravnio većinu starih gipsanih kuća duž lavirinta Otomanskih staza, uključujući i cijeli jevrejski dio grada sa njegove 32 sinagoge, ostavljajući 70 000 – skoro polovinu populacije, bez krova nad glavom.
Postoje dve zanimljivosti, koje su na neki način usko vezane za priču o požaru koji je izvajao trenutno lice Soluna.
Prva je, Saloniku, tj Solun Jevreji smatraju za majku novog Izraela. Jer je ovaj grad bio domaćin najvećoj jevrejskoj zajednici na svijetu sve do prvih talasa emigracije u Palestinu, zapadnu Evropu i USA i Australiju. Jevreje su bukvalno „uvezli“ Turci, da smanje hrišćanski uticaj u gradu, jer im nije pošlo za rukom da posvađaju slovensko i grčko hrišćansko stanovništvo. Priča o ovome je mnogo duga i predstavlja poseban istorijski čas…
Druga stvar nije zanimljivost koliko čudo. Grci kažu da se oko mnogih grčkih bogomolja obavio čudan obruč kome vatra nikada nije prišla. Pričaju i da su tih dana mnogi viđali Svetog Dimitrija kako kleči pred majkom Božijom i moli za spas Soluna.
Sam grad je obnovljen u toku osam godina po ugašenom poslednjem plamenu velikog požara. Obnova je tekla po naredbi kralja svih Grka i po planu koji je pripremio francuski arhitekta i arheolog Ernest Hebrard, sa dugačkim centralnim avenijama, paralelnim sa morskom obalom, kao i gusto zbijenim poprečnim ulicama, sa drvećem koje štiti od sunca. Hebrardova zabrana izgradnje višespratnica bila je zanemarena dve decenije kasnije.
Atinjani često Solun prozivaju pogrdnim nazivima, Anadolija ili Južna Sofija ili Jevrejska mahala.
E sada, to sa strane kluture i hrane je i više nego dobro. Jer u Solunu možete probati i grčku kuhinju i vidjeti kulturnu baštinu sa tradicionalnom recepturom, ali i onu koja je nastala pod uticajem Otomanske imperije, Anadolije, Pontskih Grka (sa Crnog Mora), Jevreja, Francuza. Takođe, tu je ostatak kuhinje i kulture iz Vizantije i doba helenizma, a i naše veliko slovensko pleme je ostavilo traga.
Jedan vizantiјski putopisac je Tesaloniki nazvao malom Vaseljenom, upoređujuć crkve i gradske zidine sa slikom Vječnog Carstva tj sa slikom Novog Jerusalima, gdje sve nacije i sve sto diše slavi Gospoda.
Na nesreću, moderni Solun kao svi moderni dobro dišu, a malo slave.

A sada na ono što čini grad atrakcijom, a to su njegovi spomenici…
Gradsko morsko šetalište duž Nikis avenije u prevodu Avenije pobjede. Zaljubićete se u ovaj grad na svakom koraku…
Bijela kula (Λευκός Πύργος Lefkos Pyrgos) najpoznatiji simbol grada, orginalno je bio sastavni dio gradskih zidina. Nalazi se uz šetalište pored mora, a južno od Arheološkog muzeja i zapadno od spomenika Aleksandru Velikom.
Gradski – Makedonski Arheološki muzej jedan od najboljih u Evropi. Sadrži mnoge dragocijenosti iz doba grčke helenističke kulture.
Spomenik Aleksandru Veliom

Slavoluk i palata rimskog imperatora Galerija, a u blizini iste se nalazi crkva Rotonda, posvećena Svetom Georgija. Rotonda je trebala biti grobno mjesto i mauzolej imperatora Galerija, ali je on sahranjen u Gamzigradu. Bila je ili prazna ili bez neke značajne upotrebe do Milanskog edikta, kada postaje hrišćanska crkva. Za vrijeme Turaka ovo je bila džamija, tako da je u njoj primetan spoj arhitektura, pa se čak može vidjeti i minaret. Naravno sada je to crkva u kojoj se služi liturgija.

Gornji grad са sačuvanom arhitekturom iz otomanskog i vizantijskog perioda
Aristotelov trg najvažniji, a po nekima i najljepši gradski trg
Srpsko vojničko groblje – Zejtinlik
ОTE toranj je centralni objekat gradskog EKSPO centra
Muzej jevrejske kulture (Museo Djudio de Salonik)
Makedonski muzej savremene umjetnosti
Državni muzej savremene umjetnosti
Makedonsko – trački folklorni i etnološki muzej
Muzej vizantijske kulture
Solunski kinematografski muzej
Solunski sportski muzej
Vodeni muzej
Tehnički muzej
Muzej fotografije
Agia Paraskevi, crkva Svete Petke – kapela, sa starim ranohrišćanskim grobljem
Manastir Latomos sa crkvom proroka i cara Davida iz 5. vijeka
Rimska kupatila/Turska kupatila – prelazak arhitektura – sjevernije u odnosu na crkvu Svetog Dimitrija
Nymphaion – građevina kružnog ili eliptičnog oblika posvećena nimfama
Crkva Svetog Dimitrija u potpunosti je obnovljena 1948. godine na osnovu prvobitnih planova. Dva puta uništavana. U crkvi je kripta sa katakombama
Crkva Svete Sofije iz 8. vijeka – prikaz transformacije iz bazilike u vizantijski tip crkve. Neki ovu crkvu zovu sestrom sa crkvom Agia Sofia u Carigradu.
Panagia Halkeon, u bukvalnom prevodu ckrva Bogorodice Halkenonske, izrađena u formi krsta 1028. godine
Agia Ekaterini, Crkva Svete Katarine iz 13. vijeka sa očuvanim freskama i vanjskim orginalnim izledom
Agfi Apostoli, crkva Svetih apostola (14. vijek) nastala u doba dinastije Paleologa.
Agios Nikolaos Orfanos, crkva posvećena Svetom Nikolaju (14. vijek) unutar Vlatadon manastira.
Crkva proroka Ilije koja je izgrađena na temeljima planirane Vizantijske palate.

A za priču o izletima u šoping centre ili provod do kasno u noć u nekoj diskoteci ili staroj grčkoj taverni.
Ili pak za priču o izletu za stomak, od kog ide voda na usta tek treba vremena ….

PREPORUČUJEMO

Leave a Comment